Głos zabiera Stanisław Janke*.
Artykuł Mateùsza Tirsa Meyera „Wyrwać Kaszubów z objęć Strzëgi” jest sprzeciwem wobec nieprzywrócenia imienia Aleksandra Labudy bibliotece w Bolszewie, należącej do Gminy Wejherowo. Labuda (w rzeczywistości nosił nazwisko Labudda) był patronem Biblioteki Publicznej Gminy Wejherowo w latach 1995-2016, początkowo w Gościcinie, później w Bolszewie. Nie ulega wątpliwości, że Aleksander Labuda, znany także jako felietonista Gùczów Mack, był uznanym pisarzem kaszubskim, redaktorem pisma „Zrzesz Kaszëbskô w latach 1934-1936, przywódcą grupy ideowo-literackiej Zrzeszińcë, skupionej wokół tego czasopisma. Jego wielki dorobek twórczy jest niepodważalny. Dzięki dyrektorce książnicy Janinie Borchmann i córkom Labudy bibliotece Gminy Wejherowo udało się wydać wszystkie dzieła tego pisarza, biografie autorstwa jego córki Jaromiry Labuddy i Edmunda Kamińskiego, nadać jednej z ulic w Bolszewie imię Aleksandra Labudy. Gdy w 2016 roku samorząd wiejskiej wspólnoty samorządowej wszystkie instytucje kultury skomasował w jedną placówkę i nazwał Biblioteką i Centrum Kultury Gminy Wejherowo z siedzibą w Gościcinie, nowa i okazała biblioteka w Bolszewie, wzniesiona za kwotę 3 mln zł, pozbawiona została dotychczasowego patrona. Problemem dla samorządowców rzeczywiście okazał się życiorys Aleksandra Labudy.
Gdy w 2016 roku samorząd wiejskiej wspólnoty samorządowej wszystkie instytucje kultury skomasował w jedną placówkę i nazwał Biblioteką i Centrum Kultury Gminy Wejherowo z siedzibą w Gościcinie, nowa i okazała biblioteka w Bolszewie, wzniesiona za kwotę 3 mln zł, pozbawiona została dotychczasowego patrona. Problemem dla samorządowców rzeczywiście okazał się życiorys Aleksandra Labudy. To, że Kaszubi podpisywali pod przymusem III listę narodowości niemieckiej i byli za sprawą tej decyzji wcielani do Wehrmachtu nikogo dziś nie bulwersuje. Był to po prostu terror Niemców, a Kaszubi byli jego ofiarami. Z Aleksandrem Labudą było jednak inaczej – on sam zgłosił się do Wehrmachtu. Jego tłumaczenia, że zrobił to, by ratować rodzinę, nie są przekonywujące. Tak czy inaczej byłby do tej formacji wcielony. Jednak decydując się sam do niej wstąpić, postąpił tak jak ludzie, którzy poszli na współpracę z UB czy SB, tłumacząc się, że chcieli tym sposobem tę tajną policję przechytrzyć. Jednak osoba, która ma być patronem placówki kulturalnej, wzorem do naśladowania dla dzieci i młodzieży, powinna być tak jak żona Cezara czyli wolna od wszelkich podejrzeń.
„Chcemë le so zażëc” – wyjątkowa rocznica, wyjątkowego Kaszuba
Skoro władze samorządowe Gminy Wejherowo nie chcą przywrócić imienia pisarza kaszubskiego bibliotece w Bolszewie, to powinni jednak upamiętnić tę placówkę tablicą informującą, że Aleksander Labuda był jej patronem w latach 1995-2016. Taką propozycję złożyłem na piśmie wójtowi gminy Henrykowi Skwarle i czekam na odpowiedź.
*Stanisław Janke (ur. 20 marca 1956 w Kościerzynie) – poeta, prozaik, tłumacz, krytyk literacki, publicysta, twórca literatury kaszubskiej, pierwszy laureat Kaszubskiej Nagrody Literackiej (2018). Mieszka w Wejherowie.