Co pozostaje, gdy dotychczasowy, znany świat się rozpada? Albo trzeba go zostawić i wyruszyć w nieznane, szukając lepszego, bezpieczniejszego miejsca do życia?
Osobiste, wręcz intymne odpowiedzi na te pytania daje niezwykła wystawa w Zielonej Bramie, oddziale Muzeum Narodowego w Gdańsku, zatytułowana „Utopia”. To głos kilkunastu młodych migrantek m.in. z Nigerii, Kenii, Somalii, Syrii, Afganistanu, Iranu, które przybyły do Szwecji z falą migracji w latach 2015-2016 lub urodziły się w rodzinach migrantów. Historie ich życia są poruszające.
Sowda Hassan – urodzona w Somalii, w Szwecji od 2015 roku:
„W wieku osiemnastu lat wielu młodych uchodźców odsyłają ze Szwecji do ich kraju pochodzenia. W miesiącach poprzedzających jej osiemnaste urodziny Sowda kilkakrotnie otrzymała odmowę udzielenia azylu. Ostatecznie azyl przyznano jej dopiero wtedy, gdy dzięki wsparciu nauczycieli i przyjaciół zdołała w końcu otworzyć się przed urzędnikami imigracyjnymi i opowiedzieć im historię o tym, jak straciła rodzinę.
Pewnego dnia mama wysłała mnie do sklepu po zakupy. Kiedy wróciłam, naszego domu już nie było. W wyniku wybuchu bomby straciłam mamę, tatę, braci, siostry i kuzynów. Zostałam sama. Przyjaciółka mojej mamy wysłała mnie samolotem do Szwecji, zaczęłam rysować. Miałam piętnaście lat. Rysowałam moich przyjaciół i portrety osób, które kocham”.
Formą prezentacji młodych kobiet jest unikatowe połączenie fotografii, malarstwa, kolażu, tkaniny oraz wideo. Kompozycje autorstwa Sarah Cooper i Niny Gorfer, amerykańsko-austriackiego duetu artystycznego tworzącego w Szwecji, są barwne, jak kultury, z których wywodzą się dziewczyny. Piękne, a jednocześnie trudne, wiedząc jaką drogę przeszły kobiety szukające swojej utopii. Utopia nie jest tu miejscem, ani wizją idealnego i sprawiedliwego społeczeństwa, a raczej sposobem myślenia, codzienną praktyką akceptacji, cierpliwości i nadziei.
Yohanna Andemariam – urodzona w Erytrei, w Szwecji od 2015 r.:
„Uważam, że w miarę rozwoju ludzkość powinna dążyć do bezinteresowności. Powinniśmy myśleć o przyszłych pokoleniach i zadbać o to, by świat pozostał w dobrym stanie , tak abyśmy wszyscy mogli w nim żyć. Jako ludzie powinniśmy usilnie starać się przestrzegać zasad moralnych. Mamy dziś tyle cierpienia właśnie z powodu przejawów skrajnego indywidualizmu”.
Wystawę „Utopia” można obejrzeć w Zielonej Bramie w Gdańsku do 31 października 2026 r.
Tekst i foto: Bożena Prątnicka-Olszewska