Założenia i program tegorocznej Malty.
Geografie wyobraźni
Haiti, Singapur, Kongo, Białoruś, Turcja – to kraje przywoływane w projektach artystów i artystek zaproszonych na tegoroczną Maltę. Rozstrzelone na mapie świata geograficzne miejsca zyskują swoją tożsamość w gestach, ruchach, wierzeniach i kulturze zamieszkujących je ludzi. To dzięki ich wyobraźni geografii zostaje nadany sens, a jednocześnie sama ta wyobraźnia jest zależna od geograficzno-kulturowych uwarunkowań. I właśnie tę lokalność wyobraźni, jej płynność, czasowość, ruch chcemy uczynić tematem tegorocznej Malty. Jak lokalność się przekształca i jak przekształcają ją artyści? Nie przyklejamy wybranym projektom etykietek egzotycznej inności, narzucanej długo w Europie temu, co dalekie. Wręcz przeciwnie, interesuje nas ukazanie lokalności w świecie globalnych przepływów i transferów artystycznych, zarówno tych dobrowolnych, jak i wymuszonych wojną czy sytuacją ekonomiczną.
Inspiracją do takiego myślenia o programie była twórczość tureckiego pisarza Orhana Pamuka, zdobywcy literackiej Nagrody Nobla w 2006 roku, którego powieść Nazywam się Czerwień jest podstawą zamówionej na tegoroczny festiwal opery Ja, Şeküre. Jej autorem jest jeden z najciekawszych polskich kompozytorów średniego pokolenia, Aleksander Nowak. Opera zostanie zaprezentowana w wersji koncertowej podczas Malta Festival Poznań 2023. Wydarzeniu będzie towarzyszyć spotkanie z Orhanem Pamukiem.
Cała twórczość Orhana Pamuka koncentruje się na zderzeniu dwóch obszarów kulturowych – zachodniego i wschodniego. W Nazywam się Czerwień to zderzenie odbywa się w polu estetyki, a dokładnie myślenia o obrazie. Za pomocą zderzenia osmańskiej tradycji malarstwa miniaturowego i renesansowej sztuki wenecjańskiej, opartej na odzwierciedlaniu rzeczywistości, pisarz kreśli obraz Turcji rozdartej między Azją a Europą. Jednocześnie stawia pytania szerzej, o relacje między lokalnym a światowym, peryferyjnym a centralnym, między ruchem a osiadłością. Wprowadza do dyskusji temat przepływów kulturowych, krążenia i przemieszczenia idei, mentalności, praktyk, które są kluczowe dla zaproszonych w tym roku artystów i artystek performatywnych.
The Divine Cypher afrobrazylijskiej twórczyni Any Pi jest efektem badań artystki nad haitańskim dziedzictwem wudu i jego miejscem we współczesnej haitańskiej wyobraźni, tj. we współczesnych haitańskich tańcach miejskich. Efektem wieloletniego projektu badawczego jest również spektakl Yishun Is Burning singapursko-niemieckiego twórcy Choy Ka Faia, który od lat analizuje różne formy azjatyckiego szamanizmu. W obu spektaklach dokumentalny opis rytualnych doświadczeń zderza się z wyobraźnią twórców, którzy pokazują, jak tradycja zostaje przechwycona przez współczesne formy taneczne. Spektakl Patricka Zizy Dandyism nawiązuje z kolei do kongijskiego zjawiska dandyzmu, ukazując bogactwo i oryginalność kongijskiej wyobraźni, która przechwyciła styl europejskich dżentelmenów i wykorzystała go na swoje sposoby i potrzeby. Z kolei białoruski performer Igor Shugaleev w spektaklu Ich heiße Frau Troffea w reżyserii Sergeya Shabohina opowiada o swoim doświadczeniu poszukiwania wolności, którą odnajduje w ruchu ciała na berlińskich rave’ach – performer prześladowany przez reżim Łukaszenki musiał opuścić Białoruś w 2020 roku.
Wszyscy wymienieni artyści przez ciało, ruch, obraz ukazują, jak wyobraźnia przechwytuje i wyraża w nowych formach stare praktyki, jak taniec staje się doświadczeniem wolności, jak to, co dalekie, staje się bliskie dzięki sztuce. Jednocześnie przyglądając się historiom i doświadczeniom, które jeszcze niedawno znajdowały się poza zainteresowaniem europejskich teatrów i festiwali, udowadniają, że europocentryczna perspektywa czytania rzeczywistości jest ograniczona. Wprowadzanie pozaeuropejskich historii i doświadczeń do europejskiego mainstreamu jest praktyką dekolonialną, która odzwierciedla społeczno-kulturowy kontekst współczesnej Europy. Utrzymuje również europejską kulturę w ruchu.
Nie oznacza to, że europejska międzykulturowość nie jest naznaczona problemami. W samej twórczości Pamuka bohaterowie z jednej strony opowiadają się za europejską racjonalnością, postępem i nowoczesnością, z drugiej – nie potrafią emocjonalnie wyjść poza granice swojego świata i zastygają w inercyjnym trwaniu. Międzykulturowość jest realnym wyzwaniem współczesnej Europy, o czym będziemy mówić w ramach Forum (organizowanego od wielu lat cyklu otwartych debat i spotkań autorskich). Jak utrzymać balans między zderzającymi się z sobą siłami kulturowymi, jak się modernizować, nie zatracając własnej tożsamości? Przyjrzymy się tematom związanym z Turcją – zarówno jej paradoksalnemu laicyzmowi, układom z Europą, jak i miejscu islamu w samej Europie oraz relacji centrum-peryferia we współczesnej kulturze.
Nie zapominamy, że siła sztuki tkwi nie tylko w krytycznym spojrzeniu na rzeczywistość, lecz także w kreowaniu przestrzeni na odreagowywanie smutku czy lęku we wspólnym świętowaniu. Festiwal zainauguruje parada uliczna, która połączy ludzi różnych kultur, pokoleń i doświadczeń. Najmłodszych uczestników i uczestniczki z rodzinami zapraszamy na spektakle Teatru Czerwona Walizka i Teatru Mozaika, które odbędą się w przestrzeni publicznej.
Publiczności będzie również służyć jak co roku Centrum Festiwalowe: miejsce koncertów i silent disco, forumowych dyskusji, warsztatów dla dzieci, a także otwartych spotkań przy kawie i nieformalnych rozmów o wydarzeniach festiwalowych. W tym roku Centrum Festiwalowe będzie zlokalizowane w siedzibie Fundacji Malta, w samym sercu miasta, w zabytkowym budynku Arkadii przy ul. Ratajczaka 44. Ogromną otwartą przestrzeń z wyjściem na taras, z którego widać panoramę miasta i pl. Wolności, zaaranżuje dla festiwalu Olga Strizhniova. Tu odbędą się koncerty, m.in. koncert turecko-holenderskiego duetu Aktaş Erdoğan & Erol Leenhouts, oraz twórcze działania dla dzieci w ramach kuratorowanego przez Maję Brzozowską i Elżbietę Niewiadomską-Wieczorek programu Wolno Dzieciom, który w tym roku obchodzi swoje 10-lecie. Wszystkie wydarzenia realizowane w Centrum będą nieodpłatne.
Na muzyczny finał tegorocznej Malty złożą się koncerty Natalii Nykiel, Baascha i Bass Brass, oraz afterparty prowadzone przez DJ Blika feat. Dominika Płonka. To niezwykłe, electro-popowe widowisko muzyczne realizujemy we współpracy z Grupą Stonewall, organizatorem Poznań Pride Week, czyli największego po warszawskiej Paradzie Równości wydarzenia LGBT+ w Polsce.
Mamy nadzieję, że tegoroczny program otwiera perspektywę na doświadczenia rzeczywistości, których nie znamy, chociaż czasami są tuż obok. Taki festiwal staje się miejscem upodmiotowienia i praktyk dekolonialnych, pozostając przestrzenią otwartą i zapraszającą.
Wspólny muzyczny finał Malta Festival Poznań i Poznań Pride Week 2023
Podczas finału 33. edycji Malta Festival Poznań łączymy siły z Poznań Pride Week. 1 lipca zapraszamy na serię koncertów polskich wykonawców muzyki klubowej i popowej. Na scenie na Dziedzińcu Zamkowym CK Zamek w Poznaniu zabrzmią: Natalia Nykiel, Baasch, Bass Brass i DJ Blik feat. Dominika Płonka.
W sobotę 1 lipca o godz. 20.00 na Dziedzińcu Zamkowym w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu odbędą się koncerty: Natalii Nykiel – królowej polskiego electropopu, Baascha – twórcy łączącego elektronikę z chwytliwymi kompozycjami, oraz zespołu Wojtka Urbańskiego Bass Brass, który wystąpi w formie soundsystemu. Wieczór zakończy afterparty prowadzone przez DJ Blika i Dominikę Płonkę. Widowisko muzyczne jest realizowane we współpracy z Grupą Stonewall, organizatorem Poznań Pride Week, czyli największego po warszawskiej Paradzie Równości wydarzenia LGBT+ w Polsce. Na wydarzenia obowiązują bilety dostępne na pridefest.pl.
Brzmienia elektroniczne i popowe
Program wspólnego finału składa się na gwiazdy polskiej sceny muzycznej, reprezentujące muzykę elektroniczną i popową. Na scenie zobaczymy oryginalną i bezkompromisową Natalię Nykiel, autorkę tekstów, która w ubiegłym roku wydała swój trzeci studyjny album Regnum. Płyta zawiera się w trendzie dark romantic i jest najbardziej osobistą wypowiedzią w dorobku wokalistki, wciągającą i elektryzującą podróżą przez fantastyczną dystopię. Artystka zadebiutowała w 2014 roku wydawnictwem Lupus Electro, otrzymując miano królowej polskiego electropopu. W 2020 roku za epkę Origo zdobyła nagrodę muzyczną Fryderyk.
Rok później Fryderyka w kategorii „Album roku – elektronika” odebrał Baasch za płytę Noc. Po trzech latach artysta wraca na szlak koncertowy z nową płytą. W Poznaniu zaskoczy fanów niezwykłą oprawą wizualną i premierowymi utworami. Bartosz Schmidt to jeden z najoryginalniejszych twórców polskiej sceny alternatywnej, balansujący między muzyką elektroniczną a synth i indie popem, hipnotyzujący sugestywnym wokalem, chwytliwymi kompozycjami i mocnym tekstem.
Największe klubowe przeboje przypomni nam Bass Brass. Zespół Wojtka Urbańskiego – kompozytora, aranżera, współzałożyciela grupy muzycznej Rysy – zaprezentuje się w formie soundsystemu. Artysta jest laureatem nagrody Fryderyk 2022 za płytę 4GET zespołu Rysy. W Brass Band jest didżejem. Projekt muzyczny współtworzą: Bartek Łupiński, Kuba Łupiński, Kuba Łępa i Grzegorz Pałka.
Na zakończenie muzycznego widowiska DJ Blik i Dominika Płonka przeniosą nas płynnie na afterparty. Rave’y i muzyka klubowa lat 90. dostarczą nam nowej energii!
Malta Festival Poznań x Poznań Pride Week 2023
Finał Malta Festival Poznań jest realizowany we współpracy ze Stowarzyszeniem Grupa Stonewall, organizatorem Poznań Pride Week, któremu w tym roku towarzyszy trzydniowy festiwal muzyczno-performatywny Pride Fest. Oprócz wymienionych wykonawców w ramach festiwalu wystąpią: Shady Lady, Himera, Ala Urwał, Algebra, Red Juliette, Valenciaga (Drag Race Belgium), Shyness!, Novika, Atlvnta i Kiwi. Wydarzenia są biletowane.
