Extinction Rebellion. Nieposłuszeństwo obywatelskie bez użycia przemocy

Extinction Rebellion bardzo szybko profesjonalizuje swoje działania. Udaje im się przyciągać coraz więcej aktywistów i unikać politycznego zaangażowania, choć, jak wiemy, podobno wszystko jest polityczne. Kto wie, może jesteśmy świadkami narodzin jednej z najważniejszych organizacji społecznych XXI wieku. Generalnie: postępujący szacun (uśmiech)

Akcja nieposłuszeństwa obywatelskiego bez użycia przemocy

Pokojowa Rebelia dla Życia i dla Przyszłości

Blokada ronda de Gaulle’a przez aktywistki i aktywistów Extinction Rebellion, 27.09.2019, fot. LAPP PRESS FOTO.

W piątek 27 września po Marszu Klimatycznym dla Ziemi, polski odłam międzynarodowej grupy Extinction Rebellion (XR) rozpoczął Tydzień Rebelii poświęcony skomasowanym działaniom na rzecz klimatu. Tydzień Rebelii rozpoczął się blokadą ruchu na Rondzie de Gaulle’a w Warszawie, podczas której jeden z aktywistów uczestniczący w blokadzie wygłosił Deklarację Rebelii, czyli zapowiedź zdecydowanych i odważnych działań ruchu, które mają na celu skłonienie rządu do podjęcia natychmiastowych czynności przeciwdziałających katastrofie klimatycznej.

Tydzień Rebelii zainicjowała blokada ruchu ulicznego na jednym z kluczowych skrzyżowań Warszawy – Rondzie de Gaulle’a. Rozpoczęła się zahamowaniem dwóch pasów jezdni przez grupy aktywistów i aktywistek XR, którzy stanęli w poprzek jezdni z dużymi bannerami o treści: ,,Działamy, bo wymieramy”, ,,Bezprzemocowy bunt”. Następnie na środku ronda, w pobliżu palmy, pojawiła się na jezdni konstrukcja przedstawiająca kulę ziemską, do której przypięło się kilku aktywistów i aktywistek –  na szyjach mieli U-locki do rowerów przymocowane do stalowej konstrukcji. Wokół nich usiadło jeszcze kilkanaście osób. Był to symbol protestu przeciwko wyniszczaniu Ziemi i szóstemu wielkiemu wymieraniu gatunków. Przypiętych okrążył śpiewający i skandujący tłum działaczy i działaczek XR, do których tłumnie dołączali przypadkowi piesi. Po kilkunastu minutach policja oddzieliła grupę kilkudziesięciu osób wciąż blokujących pas ruchu od osób śpiewających, które zostały zepchnięte na chodnik. Dwa pasy jezdni zostały wyłączone z ruchu aż do godziny pierwszej w nocy. W tym czasie trwały negocjacje z policją. Pokojowy protest zakończył się po sześciu godzinach porozumieniem, w ramach którego policja zobowiązała się nie obciążać protestujących większymi konsekwencjami niż spisanie danych osobowych i wystawienie mandatu, a aktywistki i aktywiści XR zgodzili się odpiąć od konstrukcji i odblokować ulicę. Przez cały czas trwania blokady osoby dokonujące obywatelskiego nieposłuszeństwa były wspierane przez tłum na chodniku, który śpiewał piosenki o ludzkiej solidarności oraz pięknie planety i skandował hasła o sile społeczeństwa. Wśród działaczek i działaczy XR znalazły się osoby zdolne rozładowywać napięcia w tłumie, negocjować prawa aktywistów i aktywistek z policją, czy dostarczały ciepłe jedzenie i herbatę tak przypiętym do konstrukcji na jezdni, jak i osobom obecnym na chodnikach.

Piątkowa blokada była pierwszą akcją bezpośrednią ruchu XR Polska, będącą wyrazem obywatelskiego nieposłuszeństwa bez użycia przemocy – podstawową metodą działania XR na świecie. Członkowie ruchu decydują się łamać pewne przepisy prawa z pełną gotowością do poniesienia konsekwencji prawnych takiego zachowania. Działają w imię wartości wyższej niż własny komfort — pragnienie zapewnienia bezpiecznej przyszłości sobie i swoim bliskim. Ta przyszłość jest w tym momencie poważnie zagrożona i aktywiści XR chcą uświadomić to ludziom w całej Polsce oraz zmobilizować ich do działania. 

Ta strategia poparta jest dogłębnymi analizami ruchów społecznych, które wskazują, że pokojowe protesty, w których uczestniczy 3,5% społeczeństwa, w przeszłości zawsze gwarantowały trwałą zmianę społeczną (Erica Chenoweth, Maria J. Stephan Why Civil Resistance Works?). Zainspirowani ruchami praw obywatelskich czy sufrażystek, aktywiści i aktywistki XR traktują walkę o bezpieczną przyszłość dla kolejnych pokoleń jak swój moralny obowiązek i prawo. Działają bez użycia przemocy, sprzeciwiając się prowadzeniu ludzkości ku katastrofie klimatycznej.

Kluczowym momentem piątkowej blokady było ogłoszenie Deklaracji Rebelii Extinction Rebellion Polska. Poniżej jej treść.

Deklaracja Rebelii

„Umiłowanie prawdy, dla niej samej, jest podstawą ludzkiej doskonałości na tym świecie i źródłem wszelkich innych cnót”.
John Locke

Oto jest nasza prawda:

To jest nasza najczarniejsza godzina.

Jeszcze nigdy w historii rodzaj ludzki nie znajdował się w tak krytycznej sytuacji. Sytuacji, która – bez natychmiastowego podjęcia odpowiednich działań – w krótkim czasie doprowadzi do zniszczenia wszystkiego, co jest dla nas najcenniejsze: naszej cywilizacji, naszych społeczeństw, ekosystemów, w których żyjemy, oraz przyszłości naszych dzieci i kolejnych pokoleń. Badania naukowe nie pozostawiają wątpliwości. Jesteśmy świadkami szóstego masowego wymierania gatunków i jeśli nie podejmiemy niezwłocznie radykalnych, zdecydowanych działań, nasz gatunek również czeka zagłada.

Na całym świecie gwałtownie zmniejsza się bioróżnorodność. Toksyczne powietrze, którym oddychamy, niszczy nasze zdrowie, uszkadza płody i powoduje śmierć milionów ludzi na Ziemi. Nasze morza i oceany są zatruwane, ulegają zakwaszeniu, a ich poziom nieustannie się podnosi. W wyniku powodzi i pustynnienia ogromne połacie ziemi niedługo staną się niezdatne do zamieszkania, wywołując migracje na niespotykaną dotąd skalę.

Jesteśmy w początkowej fazie załamania klimatu naszej planety. Gigantyczne pożary, niemożliwe do przewidzenia potężne burze i huragany, powodzie i długotrwałe susze – zjawiska te będą występować ze znacznie większą częstotliwością i intensywnością niż do tej pory. W miarę wyczerpywania się zasobów wody pitnej oraz załamywania się systemów produkcji żywności, na świecie będzie narastał problem głodu i wojen.

Będąc istotami racjonalnymi, działającymi w poszanowaniu zasad moralności, etyki lub wiary, nie możemy dłużej ignorować, lekceważyć ani zaprzeczać istnieniu kryzysu ekologicznego, w którym się znajdujemy i który stwarza śmiertelne zagrożenie dla naszego gatunku i świata, w którym żyjemy.

Kierowani powyższymi wartościami, umiłowaniem prawdy oraz siłą naukowych dowodów deklarujemy, że naszym obowiązkiem jest strzec dobra i bezpieczeństwa naszych dzieci, naszego społeczeństwa i przyszłości naszej planety.

W poczuciu odpowiedzialności przed własnym sumieniem, a w przypadku tych z nas, którzy wierzą w Boga – również przed Bogiem, ogłaszamy pokojową rebelię bez przemocy przeciwko naszym rządom oraz skorumpowanym, nieudolnym instytucjom, które zagrażają naszej przyszłości.

Nasze rządy przez lata stawiały krótkoterminowe korzyści i prywatne zyski ponad dobrem ogółu, pozbawiając w ten sposób demokrację jej istoty. Gdy rządy przestają chronić obywateli, a zwłaszcza gdy umyślnie dopuszczają się rażących zaniechań zagrażających bezpieczeństwu społeczeństw i ciągłości trwania gatunku, prawem obywateli staje się poszukiwanie rozwiązań mających na celu przywrócenie demokracji w jej właściwej formie i zabezpieczenie społeczeństw przed katastrofalnymi skutkami tych zaniechań. Przeciwstawienie się takiej postawie rządów staje się nie tylko naszym prawem, lecz również naszym najświętszym obowiązkiem.

Uznajemy niniejszym, że rządy, przez swoje wieloletnie zaniechania, które doprowadziły nasz świat na skraj katastrofy, unieważniły umowę społeczną. Wzywamy wszystkich obywateli, którzy podzielają naszą ideę pokojowego działania bez przemocy, do powstania razem z nami.

Żądamy, aby nas wysłuchano. Domagamy się, aby rządy mówiły prawdę na temat zagrażającej nam katastrofy oraz jej przyczyn. Żądamy natychmiastowego podjęcia wszelkich działań niezbędnych dla jej uniknięcia. Wreszcie żądamy powołania prawdziwie demokratycznych instytucji, takich jak ogólnonarodowy panel obywatelski lub zgromadzenie obywatelskie, wolnych od polityków (którzy już dawno zatracili zdolność do reprezentowania swoich wyborców, reprezentując jedynie interesy swoich partii, swoje własne oraz prywatnego kapitału), w celu podjęcia wiążących decyzji odnośnie kroków i działań, jakie muszą zostać podjęte w tym szczególnie trudnym czasie.

Nie zgadzamy się na pozostawienie przyszłym pokoleniom planety umierającej z powodu niezdolności naszych rządów do podjęcia natychmiastowych działań powstrzymujących nadchodzącą katastrofę.

Działamy pokojowymi metodami bez użycia przemocy, powodowani miłością do tej ziemi. Działamy w imię życia.

Jesteśmy zmianą.

To na nas czekaliśmy.

Budzimy się

I powstajemy!

Red Rebel Brigade

Ich kolor to czerwień. Jak krew, potwierdza międzygatunkową jedność. Ubrane i ubrani we wdowie szaty, aktywiści i aktywistki XR przeszli w powolnym marszo-tańcu przez newralgiczne punkty Warszawy – ośrodka skupiającego najważniejsze instytucje i organy władzy.

Ubrane na czerwono wdowy i ubrani na czarno żałobnicy pojawili się w stolicy 28 września i wtopili się w tkankę miejską. Odwiedzili i odwiedziły najbardziej charakterystyczne lokacje stolicy, takie jak Plac Konstytucji, „Patelnia”, okolice Pałacu Prezydenckiego, Złote Tarasy czy palmę przy placu de Gaulle’a.

Ten koncept performance’u powstał w latach 90’ w grupie The Invisible Circus. Charakterystyczni mimowie pojawiają się wokół działań ruchu XR. Mieszkańcy Warszawy żywo reagowali na mijający ich marsz – pytali, co oznacza, robili zdjęcia i przystawali, by obejrzeć spektakl.

Przyszłe wydarzenia Deklaracją Rebelii (27 września) rozpoczęła tydzień mobilizacji i działań aktywistów XR w Polsce i na świecie (międzynarodowa rebelia rozpocznie się 7 października). 1. października odbędzie się protest rowerowy z przystankami pod różnymi ministerstwami. 4. października tydzień zakończy impreza Extinction Ravellion — benefit dla klimatu i dla lasu w klubie Pogłos. Więcej informacji będzie pojawiać się na bieżąco na naszych kanałach społecznościowych.

Extinction Rebellion Extinction Rebellion jest międzynarodowym ruchem społecznym mającym już 634 oddziały lokalne rozsiane po wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Ruch powstał w roku 2018 w Wielkiej Brytanii i zdobył sobie uwagę mediów blokadami ruchu ulicznego w centralnym Londynie. W Polsce istnieje od lutego roku 2019. Jesteśmy ruchem oddolnym i niehierarchicznym, działamy w duchu głęboko demokratycznym i włączającym, w którym nie ma miejsca na przemoc fizyczną i werbalną.

Dowiedz się więcej