A konkretnie „Autoportret bez tytułu z naszyjnikiem z cierni i kolibrem” (1940) Fridy Kahlo prezentowany na wystawie w Tate Modern.
To wiodący obraz wielkiej wystawy w Tate Modern. „Frida: The making of an icon” prezentuje ponad 30 obrazów I ok. 139 innych obiektów związanych z artystką: szkiców, fotografii, sukni. Ponadto blisko 200 obiektów ok. 80 artystów. Tak jak zbyt często kuratorzy bezzasadnie dodają do głównego artysty czy tematu dzieła kontekstowe, by wykazać się erudycją, tak w Tate oglądamy ogromny zbiór fenomenu Fridy Kahlo ukazany wielopłaszczyznowo: od inspiracji, poprzez naśladownictwo skończywszy na merchach. Wszystko to potwierdza niezwykłą popularność meksykańskiej artystki.
Obraz wiodący zawiera symbolikę, która charakterystyczną symbolikę. Jak na większości 55 autoportretów Fridy Kahlo, ważna rolę odgrywają zwierzęta. Tym razem są to: koliber, czepiak, czarny kot i ważki. Obraz powstał w ważnym momencie życia artystki, która właśnie rozwiodła się z Riverą (pobrali się ponownie jeszcze w tym samym roku), a jej długotrwały romans z amerykańskim fotografem Nickolasem Murayem również dobiegał końca.
Zwierzęta symbolizujące ból i namiętność na autoportrecie Fridy Kahlo
Koliber, czepiak, czarny kot i ważki – to, co symbolika zwierząt na kultowym obrazie z 1940 roku mówi nam o traumie, odporności i nieposkromionych pragnieniach artysty.
Wideo: Frida Kahlo & Diego Rivera w: Nickolas Muray, Home movie la Casa azul (excerpt)
Przedstawiona jest jako centralna postać w scenie gęsto nasyconej symboliką. Na szyi Kahlo nosi kolibra (stworzenie tradycyjnie kojarzone z wolnością, a także azteckiego boga wojny, tutaj pozornie martwego); na jej prawym ramieniu, jej małpka (podarowana jej przez Riverę), bawi się jej kolczastym naszyjnikiem, krwawiąc; po jej lewej stronie majaczy złowieszczy czarny kot.
„Sposób, w jaki patrzy na widza bezpośrednio: nie konfrontacyjnie, ale bez oporu czy powściągliwości, jest uderzający” – mówi BBC kurator Tate Modern, Tobias Ostrander. „Jest też folklorystyczne odniesienie do samego kolibra: tradycja noszenia kolibra jako talizmanu, aby odzyskać utraconą miłość”. Zwraca również uwagę, że kształt kolibra nawiązuje do charakterystycznej „monobrew” Kahlo: „to dialog między tym przedmiotem a jej własną twarzą”.
Ostrander mówi: „Mieszkała z wieloma zwierzętami, więc to jej codzienność. Małpa jest symbolem cierpienia, którego doświadczała emocjonalnie z powodu Rivery, ale potem kot jest gotowy do ataku”. Zamiast pechowego znaku, ten smukły kot prawdopodobnie reprezentuje zwierzę opiekuńcze Kahlo, uzbrojone w drzemiącą w nim moc. „Jest w nim poczucie bezbronności, ale też siła, duch opiekuńczy u jej boku.
„Jej włosy są splecione z tej pięknej fioletowej włóczki i srebrnych spinek w kształcie motyli, które faktycznie posiadała” – mówi Ostrander. „Nad nimi widnieją kwiaty przypominające ważki: bardziej metaforyczne lub magiczne nawiązanie do realizmu w górnej części obrazu. To fantastyczna hybryda, która nie mogłaby istnieć w rzeczywistości, a symbolika nawiązuje do różnych kontekstów kulturowych [w rdzennej kulturze Meksyku zarówno ważki, jak i motyle kojarzone są z odrodzeniem duszy]. To pokazuje wyrafinowanie jej odniesień”.
The Making of an Icon, Tate Modern do 3 stycznia 2027 r.
