Recenzja spektaklu teatru tańca.
To nie przypadek, że w czasach szczególnych napięć społecznych, w cieniu toczących się wojen, w obliczu kuriozalnego zakłamania elit politycznych, bliżej twórcom do tematów związanych z egzystencją zagrożoną. Czas nabiera wówczas charakteru przypadkowości, a człowiek wtłoczony zostaje w obieg schematu, na który nie wyraził zgody. Artur Grabarczyk poprzez formację h.art company odniósł się do niewypowiedzianych emocji zastygłych w grafikach Mieczysława Wejmana, autora cyklu „Tańczący” powstałego w czasach okupacji (1944) a odnoszącego się do wojny i zagłady Żydów w getcie warszawskim. Reżyser wplótł w reinterpretację emocji zapisanych w pracach artysty – taneczną wizję niepokojów i lęków człowieka współczesnego, co wraz z muzyką i balansem światła nabrało uniwersalnego wymiaru.
Zobacz wideo na YouTube „Tańczący 1944. Mieczysław Wejman” – oprowadzanie po wystawie czasowej
Poniżej: Mieczysław Wejman, Tańczący I, zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie
Wydaje się, że „Cień” pokazany w Gdańskim Teatrze Szekspirowskim znalazł swoje właściwe, bo spektakularne miejsce. Sceneria spektaklu, na który złożyły się ilustracyjna, emocjonalna i zróżnicowana muzyka Mariusza Noskowiaka, gra światłem, a właściwie półcieniami nadającymi symboliczne znaczenia, w których „prześwietlani” byli tancerze, ograniczona do jednego elementu scenografia, dramaturgiczne zatrzymania niczym w kadrze, dbałość o precyzję ruchu, wypracowana drobiazgowość gestów – nawiązywały do charakteru i stylistyki prac Mieczysława Wejmana. Jego grafiki i szkice obarczone konotacją wojennej traumy autora wynikającej z grabieżczego prymitywizmu najeźdźcy, który przy murach getta warszawskiego zbudował wesołe miasteczko, z karuzelą, muzyką i atrakcjami – stały się krzykiem gładzonego człowieka. Zagłada Żydów w surrealizmie „dowcipu” codzienności. Najczęściej rozebrane postacie – tancerze, cyrkowcy, aktorzy – w teatralnych pozach pośród bezrefleksyjnych gapiów to nie tylko przykład bezsilności, ale także osamotnienia, pustki, wyobcowania, braku perspektyw i punktów odniesienia. Monstrualne, w nienaturalnych pozach, z wykrzywionymi twarzami odcedzone zostały ze świata znaczeń, stając się bezwolnymi „odmieńcami” zdanymi na obecność w mroku.
Fot. Jan Rusek
„Błędem jest próba tłumaczenia języka obrazów na język słów” – tak o cyklu szkiców i grafik „Tańczący” wypowiedział się syn artysty, Stanisław Wejman. W tym kontekście spektakl taneczny i kreacja zbiorowa wpisują się idealnie w poszukiwania metafor i odniesień pozbawionych słów, co najwyżej – będących oddechem. Reżyser i choreograf Artur Grabarczyk zagospodarowuje przestrzeń sceny poprzez mylącą zmysły grę świateł, rozproszonych w poświacie, skupionych koncentrycznie na tancerzu, uwypuklając dramatyzm chwili pisanej muzyką Noskowiaka. Przejmujące momentami sceny zbiorowe przechodzą płynnie w pojedyncze obrazy tanecznych duetów. Spektakl zaczyna się od umownej nagości, kończy umownym zniewoleniem. Klamrą jest taniec umownego Arlekina, którego błazenada zapowiada raczej liniowy tragizm, od którego nie ma ucieczki. Całość wpisana w rozmyślania nad przemocą wobec jednostki i zbiorowości, które uległy bezwolnej bierności. Można ten spektakl rozumieć jako rozprawę nad poczuciem lęku i zagrożenia, jakie towarzyszą nam obecnie.
„Cień” to zdecydowanie wyróżniająca się propozycja spektaklu tanecznego na Pomorzu. Aurora Lubos w pojedynkę kontestuje świat ogarnięty wojnami, Artur Grabarczyk przemawia kreacją zbiorową.
Uzyskane korzyści: bezpłatna akredytacja
Zobacz wideo na YouTube: Artur Grabarczyk, Cień @ Gdański Teatr Szekspirowski: oklaski i ukłony
Cień, reżyseria, choreografia: Artur Grabarczyk, muzyka: Mariusz Noskowiak, asystentka: Beata Miernik, konsultacje choreograficzne: Agnieszka Brzezińska, kostiumy: Mona Rena Górska, asystentki kostiumografki: Anna Jachymek, Monika Matsumoto, reżyseria światła: Artur Grabarczyk, zdjęcia: Daria Szczygieł, wideo promocyjne: Jan Rusek, produkcja: h.art company / Grab Art Foundation, plakat : Anna Zglenicka, obsada: Natalia Filowiat, Agnieszka Jachym, Katarzyna Leszek, Zuzanna Strugacz, Wojciech Furman, Kacper Szklarski, Anastasiia Demydova, Yevheniia Kotseruba. Premiera gdańska 19.09.2025, czas trwania: 50 min. Dofinansowano ze środków Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Taniec”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca. Projekt współfinansowany przez miasto stołeczne Warszawa. Partnerzy: Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Janiny Jarzynówny-Sobczak w Gdańsku, Gdański Teatr Szekspirowski.
