O wystawie „Beksiński w Gdańsku” w Gdańskim Teatrze Szekspirowskim.
Lokalizacja wystawy może skłaniać do zadania sobie tytułowego pytania, ale odpowiedź nie sprawia już takich problemów, jakie sprawiała nadwrażliwemu trzydziestolatkowi z Danii odpowiedź na pytanie natury bardziej egzystencjalnej. Oczywiście na wystawę Beksińskiego do Szekspirowskiego pójść warto! W dwóch salach Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego wyeksponowano 64 obrazy z trzech okresów twórczości słynnego sanoczanina. Piotr Dmochowski dzieli twórczość swego przyjaciela na lata 1968-1983, 1983-1994, 1995-2005 (zobacz więcej tutaj). Najsłynniejsze prace pochodzą z pierwszego okresu, tzw. fantastycznego. Tak zwanego, bo właściwie większość jego prac można zaliczyć do fantastyki, ale te z pierwszego okresu są najbardziej fantastyczne (uśmiech). To dzieła wyróżniające się bogatą kolorystyką i nierzadko wielością symboli, można nawet mówić o ich literackości. Realizacje z późniejszych lat są w porównaniu do okresu fantastycznego wręcz minimalistyczne, koncentrują się z reguły na jednej figurze, kolorystyka nierzadko bliska monochromatycznej. Bez względu na czas powstania dominują w twórczości i wyobraźni niezmiennie: śmierć, niepokój i tajemnica.
Jak powszechnie wiadomo, Beksiński jest jednym z najpopularniejszych polskich malarzy drugiej połowy XX wieku. Recepcja jego twórczości jest różna w zależności od przyjętych kryteriów. Najbardziej wymiernym wskaźnikiem jest sprzedaż – w tej kategorii Beksiński w roku 2022 zajął 396 miejsce (obroty 3,5 mln euro) w globalnym rankingu prowadzonym przez najlepiej zorientowany w świecie sztuki portal artprice.com. Nieźle, jak na polskiego twórcę, wyżej w 2022 r. byli tylko Tamara Łempicka (114 miejsce / 13 mln euro), Wojciech Fangor (196 / 7,7), Jacek Malczewski (224 / 6,6), Ewa Juszkiewicz (294 / 4,8) i… Jan Matejko (365 / 3,8).
Beksiński nie należy do ulubieńców polskiej krytyki i środowiska kuratorskiego. W najbardziej prestiżowym i merytorycznym rankingu, jaki prowadzi na łamach Rzeczpospolitej Kama Zboralska, sanoczanin jest zaskakująco daleko. „Kompas Sztuki 2020. Ranking najlepszych artystów współczesnych” plasuje go dopiero na 47. miejscu (zobacz całość bardzo ciekawego zestawienia tutaj).
czytaj dalej pod galerią zdjęć z wystawy
Surrealność Beksińskiego ma jednak wielu wyznawców, szczególnie wśród młodych. Chyba dlatego, że obrazy, szczególnie z tzw. okresu fantastycznego, są niezwykle efektowne, mogłyby służyć jako inspiracje do filmów s.f. i fantasy oraz ilustracje do opowieści niesamowitych czy zdobić okładki płyt. Bez wątpienia Beksiński jest współczesnym polskim artystą, którego twórczość została najmocniej wessana przez wielkiego połykacza pop kultury. To, co krytycy uważają za symboliczny nadmiar, dla fanów kultury popularnej jest emanacją niekiełznanej, mrocznej i przez to niezwykle pociągającej wyobraźni a najlepiej w naszych czasach sprzedaje się przecież mrok…
Reprodukcje jego prac, szczególnie tych z okresu fantastycznego, są bardzo popularne i ogólnie dostępne w internecie, ale prace każdego dobrego malarza zasługują na ogląd bezpośredni – dopiero wtedy poznajemy je w pełni. Oglądając obrazy Beksińskiego na żywo możemy docenić mistrzostwo techniczne, farba na ulubionym tworzywie, czyli płycie pilśniowej, jest tak kładziona, że nie widać śladów pędzla jakie można zauważyć na obrazach malowanych na płótnie. To zamierzona strategia twórcza, Beksiński chciał w ten sposób zataić szczegóły związane z procesem twórczym. Efekt tych zabiegów jest wyjątkowy, obrazy olejne bliższe są grafikom czy nawet fotografii, można powiedzieć, że są „bezbłędne”.
Prace wyeksponowane w Gdańskim Teatrze Szekspirowskim pochodzą z trzech źródeł: Muzeum Sztuki Fantastycznej w Warszawie (6), zbiorów prywatnych (3) i, przede wszystkim, z Muzeum Historycznego w Sanoku, któremu Zdzisław Beksiński zapisał całą swoją spuściznę liczącą 600 obiektów. Prezentacja gdańska zachęca do odwiedzenia kolekcji na Podkarpaciu, warto po drodze wpaść do Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, by dopełnić całości oglądu kolekcją Anny i Piotra Dmochowskich. Na gdańskiej wystawie można zakupić dwa albumy: jeden z wystawy, drugi o twórczości Beksińskiego oraz wejść w posiadanie cyfrowych wydruków wybranych prac (sztuka a 300 zł, ze względu na duże zainteresowanie prace są dodrukowywane).
Dodatkowe informacje
Godziny otwarcia:
Dni powszednie: od 10:00 do 20:00
Weekendy: od 10:00 do 21:00
Bilety na wystawę:
Bilet normalny: 40 zł
Bilet ulgowy: 30 zł – uczniowie, studenci, emeryci i renciści za okazaniem legitymacji, osoby powyżej 65. roku życia, osoby niepełnosprawne
Dzieci do 6 roku życia: darmowy wstęp
Beksiński w Gdańsku, Gdański Teatr Szekspirowski, 1.08-1.10.2023.