Wystawa, poświęcona losom mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska, którzy po 1945 roku pozostali w mieście. Wystawa „Wolę o tym nie mówić”. Tożsamość gdańszczan a powojenna rzeczywistość to także opowieść o pamięci – tej obowiązującej, kanonicznej, państwowej i tej czasem nieznanej, lokalnej lub po prostu bardzo trudnej do akceptacji.
Bohaterska obrona Westerplatte i Poczty Polskiej w Gdańsku należy do polskiego kanonu opowieści o II wojnie światowej. Mniej znana jest martyrologia Polaków – obywateli Wolnego Miasta Gdańska, włączonego wraz z wybuchem wojny do III Rzeszy. Poza głównym nurtem opowieści o XX wieku znajduje się doświadczenie zwykłych gdańszczan, zarówno Polaków, Kaszubów i Niemców w przełomowym 1945 roku oraz czasach powojennych. Jest to okres, kiedy nie tylko dokonały się zmiany administracyjne, wymiana ludności, ale też czas kiedy pozostali w mieście gdańszczanie wraz z przybyszami z Polski centralnej i dawnych województw wschodnich II Rzeczpospolitej stworzyli nowy Gdańsk.
Jedyny słuszny kanon pamięci i doświadczeń?
– Wystawa podkreśla wyjątkowość doświadczenia gdańszczan u schyłku wojny oraz po przejęciu miasta przez polską administrację. Mieszkańcy, którzy pozostali w mieście – Polacy, Kaszubi czy Niemcy znaleźli się w trudnej sytuacji. – mówi Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska. Często brak dobrej znajomości języka polskiego, odróżniające się imiona czy nazwiska od nowo przybyłych osadników z odległych części Polski czy sam fakt zamieszkania niegdyś w zdominowanym przez Niemców mieście były przyczyną niejednokrotnie szykan czy dyskryminacji.
– To niesprawiedliwe doświadczenie do dziś nie jest łatwe do zaakceptowania i tym bardziej bolesne, że mimo szerokiej wówczas skali, nadal pozostaje nieznane i skrywane. Cały czas funkcjonuje poza głównym obiegiem informacji i pamięci o tym, co działo się w mieście u schyłku wojny i tuż po jej zakończeniu. O tym również opowiada wystawa „Wolę o tym nie mówić”- dodaje Ossowski.
Artystyczna interpretacja
Historyczny wielogłos gdańskiego doświadczenia nadal wiąże się z silnymi emocjami: począwszy od dumy, a skończywszy na wstydzie lub wyparciu. Chcąc je oddać choć w pewnym stopniu kuratorzy wystawy zaprosili do współpracy artystki i projektantów, którzy nadali opowieści formę łączącą dokumenty, eksponaty, w tym rodzinne pamiątki i różne odsłony sztuki współczesnej.
Nie tylko wystawa
Wystawa dostępna będzie dla zwiedzających od 3 września 2022 r. do 7 maja 2023 r. Przez cały okres trwania ekspozycji można wziąć w wydarzeniach jej towarzyszących: oprowadzaniach kuratorskich, warsztatach dotyczących historii mówionej, promocji książki „Głos przeszłości” Paula Thompsona i Joanny Bornat czy premiery gry planszowej rozgrywającej się w realiach Gdańska pierwszej połowy XX wieku.
Informacje o wystawie
Wernisaż: 2 września godz. 17.00, wstęp wolny
Otwarta dla zwiedzających: 3 września 2022 – 7 maja 2023
Gdzie: Galeria Palowa w Ratuszu Głównego Miasta, ul. Długa 46, Gdańsk
Wstęp: bilety wstępu oraz godziny otwarcia muzeum na stronie muzeumgdansk.pl
Kuratorzy: Mateusz Jasik, dr Andrzej Hoja, Anna Czarnota (Muzeum Gdańska), Magdalena Jaszcza (kurator zewnętrzny)
Projektanci: Agata Cieśnik, Zuzanna Dolega, Michał Jeziorski