Ostatni wyścig o pierwszeństwo na szczycie zakończony. Wyprawa Szerpów zamknęła rozdział historii walki o zdobywanie ośmiotysięczników zimą. Mnie zwycięstwo ekipy należącej do małego tybetańskiego narodu cieszy podwójnie.
Wprawdzie moją największą górą jest Wieżëca niższa o 8282 metry od Czogori znanej nam bardziej jako K2. Nie znam żadnych Szerpów, ani ich kultury, nie mam też pojęcia o wspinaczce. Jedyne co mogę powiedzieć w temacie zdobywania kaszubskich gór, to apel, by śmiałkowie przeprowadzający ataki szczytowe sprzątali rozbijane przez siebie obozy i zabierali ze sobą butle… i nie mam na myśli butli tlenowych. Jednakże z kaszubskiej perspektywy można zauważyć bardzo ważne rzeczy, które wydarzyły się tam na górze.
Szerpowie żyją na wysokości od 3 do 6 tysięcy metrów nad poziomem morza. Tam panują inne warunki, inaczej się oddycha, jest trochę jak na innej planecie. Są przez to z natury przystosowani do życia tam, gdzie nasi idą po miesiącach przygotowań kondycyjnych i mentalnych. Populacja tego ludu wynosi około 120 tys. ludzi, zamieszkują tereny Nepalu i Indii. Słowo “Szerpa” pochodzi z języka tybetańskiego, oznacza “lud ze wschodu”. Zajmują się hodowlą jaków, handlem na szlaku prowadzącym przez Przełęcz Nangpa, uprawiają niewielkie poletka. Jeszcze jednym filarem ich gospodarki jest turystyka. Są tragarzami i przewodnikami marzycieli chcących zdobywać ośmiotysięczniki. Rola ta przypisana jest im do tego stopnia, że “szerpami” zwykło się nazywać wszystkich tragarzy, niezależnie od narodowości. W wielu ekspedycjach mimo ich ogromnego wysiłku, nie byli wymieniani w składzie wyprawy. Byli tłem pięknych historii o przekraczaniu granic ludzkich możliwości. I to mnie, człowieka z małego narodu interesuje najbardziej.
W historiach, czy to prawdziwych, czy fikcyjnych panuje często określony porządek. Nie jest to nigdzie napisane, ale pewne osoby mają grać role główne, mamy poznawać ich rozterki, marzenia i czyny; inni z kolei mają jedynie wyglądać – ładnie, brzydko, kolorowo, lub w zgodzie z daną konwencją. Tło nie może odciągać uwagi od głównych bohaterów, toteż nie powinno psuć opowieści wstawkami o własnych potrzebach, dążeniach, przechwalać się własnymi czynami, czy dać się poznać od innej, niż zwykle strony. I tak Żydzi mają być karczmarzami, którzy podają napitek bohaterom, Cyganie mają grać na weselu zakochanych ludzi, Kaszubi mają witać chlebem i solą dzielnych żołnierzy – zależnie od tego, które państwo akurat panuje, zmienia się umundurowanie pozdrawianych wojaków. Szerpowie z kolei mają nosić bagaże ludziom, którzy mają marzenia. Są folklorem w drugim planie, drugi plan nie czuje, nie dąży, nie przekracza granic – żeby nie zakłócić roli głównych aktorów. No i dzisiejszy dzień pokazał, że jest inaczej. Poznaliśmy bohaterów pierwszoplanowych, którym dotychczas przypisywano rolę elementu krajobrazu. Jasne, dalej Szerpowie będą, z korzyścią dla siebie, wykonywać usługi obcym – to bardzo dobrze z ekonomicznej strony. Ale teraz nie będą już tymi, którzy nie czują i nie marzą.
Do zdobycia jest jeszcze wiele szczytów. Każdy mały naród zmierza ku górze, by zostać ujrzanym jako prawdziwy, żywy, niepoddany obcej dominacji. Każdy mały naród wypatruje dobrych warunków lub prze mimo szalonych okoliczności. Każdy mały naród oddycha pełną piersią lub, gdy sił nie starcza, posiłkuje się tlenem wsparcia dla rewitalizacji własnego języka i kultury. Każdy mały naród marzy, by nie dźwigać cudzych bagaży, tylko wziąć na barki własny los. Każdy mały naród chce podzielić się ze światem własną, niepowtarzalną opowieścią.
