„Źli Żydzi ” Joshua Harmon – reżyseria: Grzegorz Chrapkiewicz w Konsulacie Kultury w Gdyni.
Światowa premiera spektaklu „Źli Żydzi” odbyła się w Nowym Jorku w 2012 r. i od tej pory ta czarna komedia w stylu Woody Allena stała się przebojem na amerykańskich scenach. Nie powinno to dziwić, bo jest to przedstawienie śmieszne, ale jednocześnie zachęcające do refleksji. Grzegorz Chrapkiewicz, reżyser gdyńskiego spektaklu, z wyczuciem prowadzi spektakl, skłaniając widzów do uśmiechu, ale z wyczuciem, bez przesady i zbędnych przerysowań, aby nie zapomnieć o ważnych pytaniach, które stawiają sobie bohaterowie. To pytania o tożsamość kulturową i wierność tradycji.
To współczesna historia z życia nowojorskich Żydów. Po pogrzebie ukochanego dziadka w kawalerce z pięknym widokiem na rzekę Hudson spotyka się kuzynostwo. Nie jest to jednak miłe, rodzinne spotkanie. To prawdziwa wojna – walka o chai – pamiątkowy naszyjnik po dziadku, ale przede wszystkim o prezentowane przez siebie wartości. Kto powinien wygrać? Czyja postawa ma być nagrodzona? Kto jest lepszym Żydem? Główni oponenci to Daphna (Barbara Liberek) i Liam (Hubert Paszkiewicz). Ona – tradycjonalistka, konserwatywna, religijna, chwaląca się swoimi planami wstąpienia do wojska i narzeczonym w Izraelu. On – nowoczesny, doktorant zajmujący się kulturą japońską, hipster, ateista, który spóźnia się na pogrzeb, a do tego pojawia w towarzystwie dziewczyny poznanej na portalu randkowym. Oboje pewni swoich racji i pełni pogardy dla odmiennych wizji świata. Obok nich brat Liama – Jonah (Jan Marczewski), który stara się zachować neutralność, a także Melody (Karolina Bacia) – partnerka Liama. Spór nie jest łatwy do rozstrzygnięcia, bo jak zdecydować, która z postaw jest lepsza? Dokąd prowadzi pielęgnowanie w sobie przesadnego poczucia wyjątkowości swojego narodu? Może lepiej zapomnieć o tym i stać się po prostu obywatelem świata?
Ten spektakl nie udzieli nam odpowiedzi na te pytania, ale niewątpliwie skłoni do przemyśleń na temat tożsamości kulturowej i religijnej współczesnego człowieka. Bo przecież spór o to, kto jest lepszym Żydem, bo bardziej żydowskim i godnym pochwały, nie dotyczy tylko przedstawicieli tego narodu. A patriotyzm wspierany przez tradycjonalizm i religijność, często pozorną i powierzchowną, może prowadzić do nazizmu. To nieco przerażająca konstatacja, ale niestety prawdziwa.
Bardzo cieszy obecność na scenie czworga młodych i zdolnych aktorów, którzy przekonująco zagrali swoje role. Każda postać reprezentuje pewną postawę wobec świata, ale jednocześnie nie staje się przez to schematyczna. Apodyktyczna Daphna, dający się ponieść emocjom Liam, wycofany Jonah i śliczna, nieskomplikowana Melody – to dobry kwartet, na który patrzy się z przyjemnością.
Warto wybrać się do Konsulatu Kultury na to przedstawienie. Nie będzie to czas zmarnowany.
Joshua Harmon, Źli Żydzi. Tłumaczenie: Hanna Szczerkowska. Reżyseria: Grzegorz Chrapkiewicz. Scenografia: Wojciech Stefaniak. Kostiumy: Aneta Suskiewicz. Muzyka: Mateusz Dębski. Reżyseria świateł: Piotr Pawlik. Występują: Barbara Liberek, Karolina Bacia, Jan Marczewski, Hubert Paszkiewicz. Premiera: 11 czerwca 2021 r., czas trwania: 70 minut (bez przerwy).
