Jakie są globalne trendy zmian politycznych i na ile globalizacja przechodzi w postępującą regionalizację? Czy europejska polityka klimatyczna nie osłabi konkurencyjności firm i jak sobie poradzić z wysokimi cenami energii? Co zrobić z szerzącą się dezinformacją w mediach i jak odbudować dialog społeczny?
Te i wiele innych pytań zadawali sobie uczestnicy XIII Europejskiego Forum Nowych Idei, które miało miejsce 16-18 października w Sopocie. W konferencji uczestniczyli znani politycy, ekonomiści, przedstawiciele biznesu, świata nauki i kultury. Odbyło się kilkadziesiąt paneli i spotkań, a wydarzeniu uczestniczyła rekordowa liczba osób – ponad 1500. Podczas dyskusji przewijały się dwa słowa: bezpieczeństwo i energia.
Debata: Nowe centrum świata – Zachód a ambicje globalnego Południa
Warto spojrzeć na to, co się dzieje poza Europą. Napięcia między USA a Chinami mają wpływ na globalną sytuację ekonomiczną. Porządek świata jest pod ogromną presją, a Europejczycy widzą, że „sprawy nie idą w takim kierunku, w jakim by chcieli”. Podczas panelu świat został dla uproszczenia podzielony na trzy grupy: kraje, które starają się utrzymać status quo (Zachód), kraje, które chcą zmienić status quo (m.in. Chiny, Rosja) oraz kraje globalnego Południa (m.in. Ameryka Łacińska, Afryka, Indie), które chcą być częścią systemu i być traktowane jak partnerzy, podmiotowo.
Szczególnie interesujące było spojrzenie przedstawiciela Indii, który powiedział, że stary układ świata już nie wróci, a Zachód powinien to zaakceptować. To, czego oczekują kraje globalnego Południa, to współpraca i otwarcie się na perspektywę innych. Adrianna Łukaszewicz, profesor Akademii Leona Koźmińskiego, powiedziała, że kraje Zatoki Perskiej są zawiedzione Europą, tym, że Unia Europejska nie zajmuje jednoznacznego stanowiska wobec konfliktu na Bliskim Wschodzie, że w Unii trwa za długo podejmowanie decyzji. Obecność Polski w krajach Zatoki Perskiej jest niewielka, pomimo importu prawie połowy ropy naftowej z Arabii Saudyjskiej. Paneliści spoza Europy podkreślali, że według nich Europa się zamyka, a jej społeczeństwo szybko się starzeje.
Moderatorem debaty była Małgorzata Bonikowska, prezes Centrum Stosunków Międzynarodowych i ośrodka THINKTANK. Postawiła na koniec tezę, że może Europa niekoniecznie ma rządzić światem w przyszłości, ale może usiąść przy globalnym stole i jakoś ułożyć się w tym zmieniającym świecie.
Debata: Bezpieczeństwo militarne czy bezpieczeństwo ekologiczne?
W dyskusji w formie debaty oksfordzkiej młodzi ludzie zabrali głos w sprawie dwóch wizji bezpieczeństwa: czy w kontekście wojny w Ukrainie należy inwestować zasoby w bezpieczeństwo militarne, czy w kontekście niedawnej powodzi należy czas i fundusze przeznaczyć na walkę ze skutkami zmian klimatycznych?
Obrońcy tezy, że więcej środków należy przeznaczać na obronność stwierdzili, że konfliktu bezpośredniego można uniknąć, jeżeli państwo będzie na tyle silne militarnie, że odstraszy to potencjalnych wrogów. Poza tym inwestycje w obronność stworzą nowe miejsca pracy, również te o wysokim stopniu specjalizacji.
Zwolennicy inwestowania w ochronę środowiska zauważyli, że zmiany klimatyczne mogą doprowadzić do masowych migracji ludności. Potrzebna jest dlatego współpraca międzynarodowa, a inwestycje na cele militarne mogą nasilić konflikty.
Paneliści zgodzili się, że nie możemy zrobić wszystkiego na raz ze względu na ograniczone zasoby, jednakże trzeba dążyć do zapewnienia obu bezpieczeństw równolegle.
Uczestnikami debaty oksfordzkiej byli studenci Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Łódzkiego oraz zaproszeni goście ze Stockholm School of Economics.
Debata: Puls Świata według Ambasadorów
Ambasadorzy Rwandy, Austrii, Kosowa oraz były ambasador Polski w Nigerii podzielili się swoimi spostrzeżeniami, jak widzą przyszłość Polski w Europie i na świecie. Zwrócili uwagę, że Polska staje się w Unii Europejskiej krajem, który nadaje ton i pokazuje kierunki. Spodziewają się jednak gorącej dyskusji w momencie, gdy Polska z beneficjenta netto stanie się płatnikiem netto. Ambasador Rwandy, jako przedstawiciel kontynentu afrykańskiego, wskazał na dwa główne wyzwania stojące przed Afryką: ekonomiczną transformację i współpracę międzynarodową. Obecnie Afrykę tworzy 55 krajów. Jest to kontynent przyszłego wzrostu i ogromny rynek zbytu. Nasza wspólna przyszłość powinna być kształtowana przez wzajemny szacunek, a nie postkolonialną perspektywę. Zaprosił przedstawicieli biznesu, którzy przysłuchiwali się panelowi, do współpracy. Obecni ambasadorzy stwierdzili również potrzebę reformy Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Panel moderowała Małgorzata Bonikowska.
EFNI organizowane jest co roku przez Konfederację Lewiatan przy współudziale Business Europe oraz miasta Sopot.
Europejskie Forum Nowych Idei, 16-18.10.2024
Bożena Prątnicka-Olszewska